اختصاصی کلانشهر: «استارلینک» (اینترنت ماهواره ای) سرانجام به صورت رسمی وارد بازار عراق شد؛ اتفاقی که می تواند معادلات دسترسی به اینترنت در این کشور را تغییر دهد. شرکت متعلق به اسپیس ایکس پس از طی فرآیند قانونی و دریافت مجوز از هیات رسانه و ارتباطات عراق، فعالیت خود را از ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۶ آغاز کرده است.

مجوز صادرشده برای استارلینک محدود به چند استان نیست و فعالیت این شرکت در سراسر عراق را پوشش می دهد؛ موضوعی که می تواند به ویژه برای مناطق روستایی، دورافتاده و مناطقی که زیرساخت زمینی اینترنت در آنها ضعیف تر است، اهمیت داشته باشد.

استارلینک با مجوز رسمی وارد عراق شد

هیأت رسانه و ارتباطات عراق در ۱۷ ژوئیه (جمعه ۲۶تیرماه) مجوز رسمی فعالیت استارلینک را صادر کرد. این مجوز در مراسمی در اتاق بازرگانی آمریکا در واشنگتن به امضا رسید و نهاد تنظیم گر عراق ورود این فناوری را بخشی از توسعه زیرساخت های ارتباطی و تحول دیجیتال کشور توصیف کرده است.

چند روز بعد، در ۲۹ ژوئیه (چهارشنبه هفتم مردادماه)، خبر آغاز رسمی ارائه خدمات استارلینک در عراق منتشر شد. گزارش ها تأکید دارند که مجوز، کل کشور عراق را دربرمی گیرد. البته «مجوز فعالیت در سراسر کشور» به معنای آن نیست که هر نقطه جغرافیایی بدون استثنا و بدون نیاز به بررسی آدرس، در هر لحظه سرویس یکسانی دریافت می کند؛ خود استارلینک نیز امکان پذیری سرویس را بر اساس محل استفاده بررسی می کند.

اینترنت استارلینک در عراق چقدر قیمت دارد؟

قیمت استارلینک یکی از بخش های خبر ورود این شرکت به عراق است که در فضای مجازی ایران مورد توجه قرار گرفته است. شماری از کاربران اینترنت در ایران با جمع و تفریق هایی در صدد مقایسه قیمتها با واحد پول ایران و سرانه درآمدی در عراق و ایران برآمده اند.

در گزارش های منتشرشده همزمان با راه اندازی، طرح خانگی ۱۰۰ مگابیتی با قیمت ماهانه ۱۳۱ هزار و ۵۰۰ دینار عراق اعلام شده؛ رقمی که حدود ۱۰۰ دلار برآورد شده است.

با نرخ بازار ثبت شده برای ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶ که هر ۱۰۰ دینار عراق را حدود ۱۲۷ هزار و ۶۰۰ ریال ایران نشان می دهد، هر دینار عراق تقریباً ۱۲۷.۶ تومان ارزش دارد.

بر این اساس:

بنابراین طرح ۱۰۰ مگابیتی استارلینک، بر مبنای قیمت اعلام شده در زمان راه اندازی، چیزی حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد یک حقوق ناخالص متوسط ماهانه در بازه ۹۰۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰ هزار دینار را به خود اختصاص می دهد.

قیمت های ۶۲٬۸۸۰ و ۹۸٬۲۳۰ دیناری چه می شوند؟

در تصویری که اخیراً در شبکه های اجتماعی ایران در حال دست به دست شدن است، قیمت ۶۲٬۸۸۰ دینار برای سرویس ۱۰۰ مگابیتی و ۹۸٬۲۳۰ دینار برای سرویس Max با سرعت تا حدود ۴۰۰ مگابیت دیده می شود.

اما در بررسی منابع رسمی و گزارش های معتبر مربوط به زمان راه اندازی، این دو عدد را نمی توان  به عنوان تعرفه رسمی فعلی استارلینک در عراق تأیید کرد. در مقابل، گزارش های منتشرشده در زمان آغاز سرویس، قیمت ۱۰۰ مگابیت را ۱۳۱٬۵۰۰ دینار اعلام کرده اند.

حقوق مردم عراق چقدر است؟

مقایسه قیمت اینترنت با درآمد مردم، تصویر روشن تری از گرانی یا ارزانی این سرویس ارائه می دهد.

برآوردهای مختلف درباره متوسط حقوق عراق یکسان نیستند. یک منبع مبتنی بر داده های نظرسنجی بانک جهانی، متوسط حقوق ناخالص ماهانه را حدود ۷۰۰ هزار دینار یا ۵۳۶ دلار اعلام کرده و در عین حال متوسط درآمد میانه را حدود ۲۸۰ هزار دینار برآورد می کند.

در مقابل، یک راهنمای حقوق و دستمزد برای سال ۲۰۲۶، متوسط حقوق ناخالص ماهانه عراق را حدود ۹۰۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰ هزار دینار، معادل تقریبی ۶۹۰ تا ۸۰۰ دلار، برآورد کرده است.

با نرخ تبدیل دینار عراق به ریال ایران در ۳۰ ژوئیه، این بازه تقریباً معادل ۱۱۵ تا ۱۳۴ میلیون تومان است.

بنابراین عددی که توسط در برخی کاربران ایران در شبکه های اجتماعی به عنوان «میانگین درآمد ماهانه مردم عراق؛ حدود ۱۰۰ میلیون تومان» مطرح شده، می تواند یک تقریب باشد، اما نباید آن را رقم قطعی درآمد همه مردم عراق دانست؛ چراکه سطح دستمزد میان شهرها، مشاغل، بخش دولتی و خصوصی و مناطق نفت خیز تفاوت زیادی دارد.

اینترنت ماهواره ای در عراق؛ ارزان یا گران؟

اگر قیمت رسمی اعلام شده برای سرویس ۱۰۰ مگابیتی یعنی ۱۳۱٬۵۰۰ دینار را مبنا قرار دهیم، کاربر عراقی باید ماهانه حدود ۱۶.۸ میلیون تومان معادل پول ایران بپردازد.

این رقم در مقایسه با حقوق متوسط حدود ۱۱۵ تا ۱۳۴ میلیون تومانی، مبلغ کمی نیست؛ اما نسبت آن با درآمد را باید با احتیاط تفسیر کرد، چون استارلینک اساساً برای مناطقی طراحی شده که دسترسی به اینترنت زمینی مناسب دشوار است و مقایسه مستقیم آن با بسته های اینترنت معمولی شهری، تمام ماجرا را نشان نمی دهد. گو اینکه در آمار میزان درآمد مردم عراق، هم توضیح داده که درآمد شمار زیادی از کارگران و روستائیان نسبت به شاغلان دولتی و شرکتهای نفتی بسیار پایین تر است. 

از سوی دیگر، استارلینک در کشورهای مختلف طرح ها و قیمت های متفاوتی دارد و حتی خود شرکت نیز تأکید می کند که قیمت و نوع طرح بر اساس منطقه و شرایط بازار تغییر می کند.

اما ماجرای عراق فقط اینترنت پرسرعت نیست؛ آزادی بیان چه می شود؟

ورود استارلینک به عراق از یک جهت دیگر نیز قابل توجه است. اینترنت ماهواره ای معمولاً با امکان دسترسی در مناطق خارج از پوشش شبکه های زمینی شناخته می شود، اما داشتن دسترسی ماهواره ای به اینترنت الزاماً به معنای آزادی کامل در استفاده از اینترنت یا آزادی بیان نیست.

تازه ترین شاخص جهانی آزادی مطبوعات گزارشگران بدون مرز در سال ۲۰۲۶، عراق را در رتبه ۱۶۲ از میان ۱۸۰ کشور جهان قرار داده است. عراق در سال قبل رتبه ۱۵۵ را داشت و در یک سال هفت رتبه سقوط کرده است. گزارشگران بدون مرز، تداوم درگیری های مسلحانه و فضای ناامن را از عوامل اصلی افت آزادی مطبوعات در عراق دانسته است.

این وضعیت نشان می دهد که توسعه فناوری ارتباطی و وضعیت آزادی رسانه ای الزاماً هم مسیر نیستند.

اینترنت عراق «تا حدی آزاد» است

در گزارش Freedom on the Net 2025، سازمان Freedom House وضعیت آزادی اینترنت در عراق را «تا حدی آزاد» (Partly Free) ارزیابی کرده و امتیاز این کشور را ۴۱ از ۱۰۰ داده است.

این گزارش به مواردی مانند مسدود شدن برخی وب سایت ها، بازداشت کاربران اینترنت به دلیل فعالیت های آنلاین و فشار بر کاربران و فعالان در ارتباط با بیان اینترنتی اشاره می کند.

Freedom House همچنین عراق را در ارزیابی کلی آزادی های سیاسی و مدنی در سال ۲۰۲۶، با امتیاز ۳۱ از ۱۰۰ در گروه «غیرآزاد» قرار داده است.

از همین منظر، ورود استارلینک به عراق یک تناقض قابل توجه ایجاد می کند: زیرساخت دسترسی به اینترنت در حال پیشرفت است، اما آزادی استفاده از این فضا و آزادی رسانه ای همچنان با محدودیت هایی جدی روبه روست.

استارلینک چه چیزی را تغییر می دهد؟

اهمیت استارلینک برای عراق صرفاً به سرعت ۱۰۰ یا ۴۰۰ مگابیت محدود نمی شود. اینترنت ماهواره ای می تواند برای مناطقی که دسترسی به فیبر، شبکه های ثابت یا زیرساخت های زمینی مناسب ندارند، یک گزینه تازه ایجاد کند.

اما اثر واقعی آن بر آزادی اطلاعات به عوامل دیگری نیز بستگی دارد؛ از جمله مقررات دولت عراق، نحوه نظارت بر خدمات ارتباطی، قوانین مربوط به محتوای آنلاین و برخورد نهادهای امنیتی و قضایی با کاربران و رسانه ها.

به همین دلیل، ورود رسمی استارلینک به عراق را نمی توان به تنهایی معادل «ورود اینترنت آزاد» دانست. این اتفاق در وهله نخست یک تحول فناورانه و تجاری است؛ اینکه این فناوری تا چه اندازه بتواند دسترسی مردم به اطلاعات و ارتباطات را گسترش دهد، به فضای حقوقی و سیاسی عراق نیز وابسته خواهد بود.

منابع مورد استفاده برای تنظیم گزارش:

منبع رسمی مجوز: هیأت رسانه و ارتباطات عراق

منبع آزادی مطبوعات: گزارش ۲۰۲۶ گزارشگران بدون مرز

منبع آزادی اینترنت: Freedom House – Iraq